энийг бүгдээрээ уншиж үзээрэй.http://aanxaa.blog.gogo.mn/read/entry57973-аас авав
Монхоол гүрний хамаг алтыг Намбарваани мангас өөрийн мунхаг албат нарын хамт хурааж цуглуулаад ардыг аж төрөхөд тотгор болон суух бөгөөд түүний шуналт хатныг Цөлмөн гэх. Намбарваанийн сэтгэлийг ухваас, түмэн голын ус ширгэхэд ажрахгүй атал хараантных нь ус тасрахад ихэд хилэгнэн нисдэг тэргээр цэвэр ус зөөлгөж амаа зайлдаг, түмэн хүүхэд хордоход гунихгүй атал эхнэрийн нүүрэнд батга гарахад шаналал болон ууланд авирч савдаг зовоодог ажгуу. Намбарваанийг дарах гэж есөн баатар эрс ирвээс тавыг нь хахуульдаж нөгөө дөрвийг нь даруулах, үлдсэн таваас хоёрыг нь гүтгэж гурваар нь нухуулах, үлдсэн гурвынх нь нэгийг нь гадуурхаж нөгөө хоёроор нь алуулаад сүүлчийн хоёр баатарыг өөрийн гараар тонилгож хахуульд өгсөн бүх алтаа буцаан авдаг үнэхээрийн аргат нэгэн бөгөөд санаа гэж сарны тэртээ аялах мэт уужим бөгөөд уршигтай. Амт хурц архинаас арван шилийг уусны дараа “Сархад амнаас үнэртвэл яана” хэмээн зовоод хүсэл байвч дараагийн үрүүнкийг тэвчин цээрлэдэг, анд нь юмуу атаатан нь юмуу үл мэдэгдэх Баярс гэгч нэгэн савдаг мангасын хажууд овор нэмэн суух бөгөөд хараа хурц үг ширүүн бөгөөд нэг удаагийн эхнэрээс нэжгээд хүүхдийг аваад алс цөлж одуулдаг сэтгэлтэн юм.
Үг олон ч үйл хомс хүч их ч хүзүү үгүй нэгэн баатарын алдарыг Ховордож гэх агаад амьд бүхний тархийг гавалнаас нь гаргаж ирээд өнгөлөн зүлгэж хөөсрүүлэн сойздож угаасныхаа дараа мутрын үсгийг сийрүүлэн үлдээгээд буцааж хийдэг эрдэм номд төгс гэгээрсэн нэгэн аж. Дөчин түмтийг гарын дор хураасан цаснаас цагаан үстэй нударган атман Үүлэнбат гэгч сайн эр түүний үнэнч нохос болон хамгаалан манах. Ховордож баатар "сархадаар бороо оруулж, гурилаар цас будруулна" хэмээн үгээгүй ардад амлаад дөрвөн жил зажилсан бохио газарын мухар лугаа нуун орхиод эргэн эргэн харсаар сэтгэл нь тавгүй мэт алхлан мангасыг даран одохоор зэхэв. Үүлэнбат өгүүлрүүн, анд чиний бүтээх их хэрэг намавтгар биед чинь ахадхаар билээ, нөхрийн хажууд сахин хамгаалж арслан ирвээс алцайтал нь *ааж, баярс ирвээс бадайртал нь охож элдвийн хар шулмуудаас хамгаалан сархад дарсаас холуур байлгаж, садар эмсийг үргээн хуцаж байя, авилгал идэх аваас цагаан үс минь халзраг, ах намд автах болбоос автын осолд орог андгай тангарагаас шарвуул ам хэл аниргүй болтугай гээд түүнд бараа болж дагав.
Ийнхүү хоёр анд хорин жилийн газрыг туулахаар үнээн тэрэг хөлөглөн гарваа. Үнэнээр явбал том хар жаапнуудыг ч үнээн тэргээрээ гүйцэнэ хэмээгээд гүрийж наян хоног зүдэрсэн ч Монхоол гүрний уур амьсгалыг хөөрхий үнээ даасангүй турж эцэн байхад Ховордож үл хэрэгсэн хоног тутам арван хувин сүү сааж ардад борлуулан ашиг олох. Нэгэн өглөө Үүлэнбат үнээгээ сэрээх гэж ам цангатал ульсанд эс нөлөөлөхөд гайхан очвоос хөөрхий үнээний туурай элэгдэж хөл холцроод хэдэн хавирга нь ширээ нэвт зүсэн гарч ирээд өвлийн идэш хийхэд ч хэцүү болж нас нөгцсөн амой. Уналга үгүй болсон хоёр анд хэрхэхээ мэдэхгүй лааз өшигчин ахуйд алсын сарын газрын чанадаас тоос манарч ойртох юм гэнэ. Тохой газар газар хороохын төлөө тонн бэнзээн шатааж тортог утаа нь дэлхий тойрдог том хар лааанд жааптай хэсэг феодал уусан ус идсэн хоолны үлдэгдлийг цонхоороо гарган чулуудан яваа агаад утаат нутгийн үгээгүй ард уралдан булаалдан авцгааж буй нь ийнхүү харагдаж байжээ. Жааптай хэдэн феодалууд Ховордож, Үүлэнбат нарын харалдаа ирснээ ихэд тал засан өөсдийн унаанд сууж мангасын нутагт хүргүүлэхийг учирдав. Ховордож өгүүлрүүн, хэрэв миний үнэнч нохос Үүлэнбат энэ том жаапны чинь дугуйг хорин удаа хазахад зүүний учигны чинээ сэв гарахгүй бол та нөхөдтэй хамт бид одсуу, эс бөгөөс та нар хагархай дугуйтайгаа үлдсүү. Ингэхэд Үүлэнбат цагаан үсээ сагсалзуулан ирээд айхтар жаапны хаймран дугуйнд шүдээ зоох гэж үзээд үнэхээр эвийг олсонгүй тул тэд нааш харж инээгээд цааш харж уйлаад феодалуудын жаапанд сууваа. Үүлэнбат Ховордожын чихэнд шивнэхүй, за энэ өгөр феодалууд биднээр мангасыг даруулаад өөрсдөө хамаг алтыг авах гэсэн санаа агуулсанаас зайлахгүй, хоёул зам дөхөнгүүт үтэр үсрэн бууя хэмээхэд Ховордож
-Анд минь бид нэгэнт фёодалуудын жаапанд суусан тул өөрсдөө фёодаль болж буй хэрэг. Эднийг хулхидан арга мэхэндээ оруулж хэсэг газар зорчиход юу эс буруудах билээ, хэмээн хариуллаа.
Энэ хооронд Баярс бүлэмцүүхэн хандлагатай Намбарвааний өргөөнд очиж тайван атлаа ширүүн агсам үгсийг ийн чулуудав,
-Алсын тэртээгээс ардчилсан фёодалууд чамайг нухахаар айсуй. Үүлэнбат хоолойг чинь зууж, Ховордож тархиар чинь бөмбөг өшиглөн наадахаас эмээхгүй суух чинь юув. Намбарваани хээрийн чинээ торгыг хэрж нэхсэн урт шар дээлнийхээ баруун ханцуйнаас туг ноолуур гаргаад “Буянт мал ямаа юм Бузгай урт жагаа сэр сэр сэр” гэж шившхэд түүний өмнө ямаан омогт ямаан зүст ямааны зурагтай ноолууран гоонж өмссөн өндөр биетэй шөвгөр нүүртэй адгуус гарч ирлээ. Энэхүү аймар адгуус болбоос цагтаа далан зургаан модон хүний нэг нь явсан бөгөөд уг нь урьд төрөлдөө Мэргэн ард Аанхаагийн шүтдэг хүмүүсийн нэг байсан авч ямаатай нөхцсөний улмаас ардуудад ад үзэгдэн Намбарвааний ханцуйнд нуугдаж амьдрах болжээ.
Намбарваани харин зүүн ханцуйнаасаа олон зоны бөөгнөрөл болсон Баатарулаан хэмээх нэгэн их балгадын хуучирсан зурагны тасархай гаргаж ирээд “Хужаа нарт зарсан газраасаа Хурлийз хүү ир ир ир” гэж шившхэд Ми Гом Бо ЭнхиБалдаа хэмээх айтар нэртэй бас нэгэн мангасанцар гүзээгээ унжуулан бууж ирлээ. Тэрбээр Сүхбаатарын талбайд хужаа үрийн төмс тариад газрыг нь Мангаст, ургацыг нь ардчилалд шахаад хэрэггүй үлдсэн навчнуудыг нь ардад буцалтгүй тусламж болгон тараасныгаа зурагтаар зарлаж сайн хүний дүр эсгэдэг аймар амьтан бөгөөд Ховордож баатарын уртаа хүзүүг хуулийн дагуу хулхидан авсан гөлийсөн царайтай бүлцийсэн нүдтэй сайн ажвал мэргэжлийн сумогийн Ваканосато шиг царайтай намбарвааний үнэнч мангасанцаруудын нэг билээ.
Намбарваани хоёр аймар этгээдийг ийн дуудасны дараа “жааптай фёодалуудыг замд нь хорлож ир, Үүлэнбатын толгойг Ховордожийн хэлтэй авчрахгүй бол бүү буцаж ир” хэмээн зандрах учирлах манжлахын дундуур хэлээд нэжгээдхэн зоосоор урамшуулан явуулваа.
Тэргүүн бүлэг төгсөв. Дэд бүлэг coming soon
Thursday, December 3, 2009
Friday, October 16, 2009
Монгол улс 2070 онд (зөгнөл)
Уг арга хэмжээнд АНУ, Япон, БНХАУ, Франц, Герман, ОХУ зэрэг томоохон улсуудын ерөнхийлөгч оролцох юм. Арга хэмжээний далимд эдгээр ерөнхийлөгч Монгол улсын ерөнхийлөгчид бараалхаж хамтарч ажиллах, өөрсдийн улсуудад хөрөнгө оруулалт хийхийг хүсэх, зээл тусламж авах талаар хэлэцээр хийнэ.
Монгол орон сүүлийн 60-аад жилд үсрэнгүй хөгжсөн түүх нь их сонин юм. Одоогоос 60-аад жилийн өмнө 2009 онд Монгол улс маш ядуу орон байсан бөгөөд тэр үед Таван толгой, Оюу толгой гэж 2 ордоо гадныханд алдах шахсан түүхтэй улс.
Гэхдээ ухаалаг эрх баригчид гадныхантай хамтрахаас эрс татгалзан дан ганцаар эзэмшин, ОУВС-ийн зээлээр уул уурхайн механизм авч, бүх хөдөлмөрийн насны ажилгүйчүүдээ сурган ажлаар 100% хангаж бага багаар олборлолтоо нэмэгдүүлж өөрсдийн тэргүүлэх туршлагыг дэлхий нийтэд таниулсан агуу ард түмэн юмаа. Монгол хүний зохион бүтээх шинийг эрэлхийлэх, аливааг хялбарчлах арга эрт дээр үеэс түүхтэй. Олборлосон ашгаараа уул уурхайгаа шат шатаар нэмэгдүүлсээр БНСУ, Австрали, АНУ, ОХУ-аас гэрээт ажилчид ажилуулсанар олборлолт улам нэмэгдсэн.
БНСУ-аас Монголд ажиллах визний ярилцлагад оролцогсодын тоо өнөөг хир нь буухгүй л байна. Аргагүй дээ хэдийгээр тэдний авах цалин Монголчуудад бага мэт санагдах боловч тэдний хувьд маш их мөнгө юм. Монгол улсад цагаачлaгчдын тоо өдөр бүр нэмэгдсээр л байна. Монгол улсад суугаа элчин сайдуудын уулзалт болж виз олгох тал дээр арай нааштай хандаачээ гэсэн хүсэлт удаа дараа тавиад байна.
Монгол улсад амьдрах хөх картны (bluecard) сугалаа интэрнэтийн сайт бүрт тавигдаж Монгол хэлний курст суугсдын тоо сүүлийн 10 жилд 4 дахин өслөө. Хараар амьдарч байгаа хун бүрт 2000 төгрөг өгч нутагт нь үнэгүй буцааж байгаа бөгөөд 1 төгрөг нь 10 орчим доллартай тэнцдэг гэнэ. Монгол улсын иргэд нь дээд зэргийн соёлтой гэмт хэрэг маш бага гардаг, 1 хүнд ногдох спиpтийн төрлийн ундаагаар дэлхийд хамгийн багад тооцогдох болсон.
Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ, ДНБ, ҮНБ, ҮО, зэрэг үзүүлэлтээр тэргүүлж эхэллээ. Цалин өндөртэй болохоор хахуульд ер автахаа болисон ганц орон юм. Гэхдээ хууль маш чангатай, хуулиа хүн бүр сайн мэддэг болохоор зөрчих явдал гараад байдаггүй. Дэлхийн томоохон бизнэсменүүд Монголын банкуудад мөнгөө хадгалуулсаар, Швецарийн банкууд дампуурахын ирмэгт тулаад байна. Анхаарал тавьсан та бүхэнд баярлалаа манай мэдээ үргэлжилж байна.
Friday, September 25, 2009
Ороод үзээрэй
http://www.data.mn/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=1&Itemid=75&limit=10&limitstart=10
Хаягаар орвол манай ангийн блогоос татсан материал байж байна.
Хаягаар орвол манай ангийн блогоос татсан материал байж байна.
Friday, September 18, 2009
Facebook-ийн хэрэглэгчдийн тоо 300 саяд хүрлээ.
“Facebook” найзын сүлжээний нийт хэрэглэгчдийн тоо 300 сая хүрсэн байна. Энэ нь АНУ-ын нийт хүн амаас ердөө долоон саяар бага юм. Тус компанийн ерөнхий захирал Марк Цукерберг хэрэглэгчиддээ талархал илэрхийлэхийн сацуу дэлхийн бүх хүнийг холбох зорилт нь дөнгөж эхэлж байгаа тухай ярьсан байна. Тус компани долдугаар сард 250 сая хэрэглэгчтэй болсон тухай зарлаж байсан бол ердөө хоёрхон сарын дотор энэ тоо 50 саяар өссөн байна. Үүнээс харахад тус дэлхийн өнцөг булан бүрт буй найзуудыг холбоход тусладаг вэб сайтын бүртгэлтэй гишүүдийн тоо өдөрт 800 мянгаар өсч байгаа гэсэн үг юм. Судалгаанаас харахад “Facebook”-ийн нийт хэрэглэгчдийн 70 хувь нь АНУ-аас өөр оронд байдаг аж.
Tuesday, July 21, 2009
Wednesday, June 10, 2009
Сайхан амарцгааж байна уу?
Ìàíàé àíãèéíõàí ñàéõàí ë àìàðöãààæ áàéãàà áèç äýý?
Сайхан амрахын хажуугаар ажлаа бас амжуулаарай даа гэж сануулах байна,:)
Ажа ажа амжилт!
Хичээл эхлэхэд уулзацгаая!
ТЮр баяртай
Сайхан амрахын хажуугаар ажлаа бас амжуулаарай даа гэж сануулах байна,:)
Ажа ажа амжилт!
Хичээл эхлэхэд уулзацгаая!
ТЮр баяртай
Thursday, June 4, 2009
Миний хүү 90 саяар үнэлэгдэх алт олсон бид азтай хүмүүс
-Та өөрийгөө танилцуулаач. Амьдрал ахуй хэр байна?
-Намайг Лувсанпүрэвийн Баяраа гэдэг. Эгч нь 10 хүүхэд өсгөсөн ч нэгийг нь саяхан алдсан. 7 хүү, 2 охинтой. Одоо хоёр том нь авгай хүүхэд авч тусдаа гарч, 6-24 насны 7 хүүхэдтэйгээ цуг амьдарч байна даа. Хэдэн мал, хэдэн хүүхэдтэйгээ гайгүй л амьдарч байна.
-Саяхан танай хүү 200 саяар үнэлэгдэх алт олсон гэсэн. Энэ үнэн үү?
-Яахав, баян хангай газар лусын буянг хүү маань хангалттай хүртлээ. Манайх 2002 оны зуданд хамаг малаа алдсанаас хойш том хүү маань хэдэн дүү нараа тэжээх гэж шороонд явах болсон. Олох үе ч бий, олдохгүй үе ч бий. Гэхдээ баян хангай бидэнд буян хишгээ харамгүй хайрладаг юм. Энэ өвөл хүү маань өвөлжин алтанд явсан ч юу ч олоогүй. Гэсэн ч амьдрахын эрхэнд яваад л байсан. Харин цагаан сарын өмнөхөн хүү маань гэнэт “бурзайсан” даа. Хүү маань “Баян хангай харж үзэж ханш нээлээ, их алт оллоо” гэсээр гэнэт орж ирсэн. Улс амьтан миний хүүг 300 саяар үнэлэгдэх том алт олсон гэж шуугидаг. Чулуутайгаа л тийм байсан биз. Чулуунаас нь ялгаж салгаж авахад 96 сая төгрөг л болсон. Тэгээд ч пүн алт олбол цэн, цэн алт олбол лан, лан олбол 10 килограмм алт олсон гэж цуурдаг шүү дээ.
-Тэр мөнгөө яаж зарцуулсан бэ?
-Би баян хангайн хишгийг аль болох олон хүнтэй хувааж хэрэглэ гэж хүүдээ хэлсэн. Сумынхаа уяачдын холбоонд 1 сая төгрөг бөхийн холбоонд 500 мянган төгрөг өгсөн гэсэн. Өөртөө 2 машин 30 сая төгрөгөөр авсан, одоо нэг байшин барьж байгаа. Надад банкинд 1 сая төгрөгийн хадгаламж нээж өгсөн. Манайх “ХААН” банкнаас зээл авч 4 мотоцикль авсан. Тэр өрөө дарсан. Ер нь хүү маань олон хүний банкны өрийг дарж өгсөн дөө. Мөн сумынхаа эмнэлгийн эхчүүдийн асрах байрыг тохижуулж өгөхөөр болсон. Удахгүй хотоос тоног төхөөрөмж нь ирнэ. Би амьдралдаа хот орж үзээгүй. Хүү маань намайг анх удаа хот явуулж Да хүрээг үзлээ.
-Та нарыг байн байн бөөн алт олдог, сая таны удаах хүү бас их том алт олсон гэж байсан?
-Миний хүү сая нэг хөөрхөн юм олоод зарахад 10 сая төгрөг болсон. Хүү маань хот явж 9 сая төгрөгөөр нэг машин аваад л дуусах шив дээ.
-Та нар ингэж том алт олдгийн нууц нь юундаа байна вэ?
-Дааж явдаг ламын маань ач. Тэр л хүүхдүүдийг маань тэр зүг рүү яв, ийшээ тийшээ яв гэж зааж өгдөг. Тэр хүнийхээ ачаар л баян хангайнхаа хишгийг харамгүй хүртэж байна. Дараа нь алт олсон өгөөжтэй газар дээрээ дааж явдаг лам багшаа аваачиж ном уншуулдаг.
-Ер нь Бөмбөгөр сумынхан танай хүүхдийг хаашаа алтанд явах нь вэ гэж харуулдаад байж байдаг, хөдлөхөөр морьтой, мотоцикльтой дагаад давхичихдаг, таны хүү Холливудын од шиг байдаг гэж үнэн үү?
-Үнэн үнэн. Хашааны урдуур хойгуур машин, мотоцикльтой хөлхөлдөөд, наагуур цаагуур нь бултагнаж харуулдаад хүүг маань газар гишгүүлэхгүй юм. Манайх 2-3 металл хайгчтай, шороонд явахаар нь арав хориороо араас нь дагачихдаг. Жорлонд орсон ч дагана. Сүүлдээ хүү маань алтанд явахаас төвөгшөөгөөд алт ухаж олсон машинаараа айл нүүлгэдэг ажилтай болсон доо. Хүмүүс миний хүүг алт хайж шороо ухахыг аргал хоргол түүхтэй л адил гэж боддог юм шиг байгаа юм. Сая бага хүүгийнхээ алт олсон газар дааж явдаг лам багшаа дагуулан очиж аргадаж ном уншуулсан юм. Гэтэл лам багшаа дагуулж яваад 5 килограмм алт олоод ирж гэнэ гэж ярьсан байсан. Лам багш маань би хэдэн хүүхдийг чинь хоолонд хүргэж өгнө гэж амлаж алтанд явах зүг чигийг нь зааж өгдөг хүүхдүүд маань ч хоосонгүй л ирдэг. Эцсийн эцэст хэдэн хүүхдийн минь буян заяа түшиж, байгаль дэлхий өгөөж буянаа харамгүй хайрлаж байна даа.
-Их алт гэнэт олох гай барцад дагуулдаг гэдэг. Та нар ингэж их алт олсон болохоор болгоомжилдог уу?
-Лам багшдаа их даатгаж ном уншуулж сүсэлж амьдардаг. Нуулгүй хэлэхэд хэдэн жилийн өмнө 15 настай хүү маань алт хайж яваад шороонд дарагдаж нас барсан юм. Тэр хүүгийнхээ араас их гашуудаж өдөр шөнийг ялгахгүй хэдэн жил уйлсан. Тэгээд одоо үхсэнийхээ араас үхэх биш дээ, нэг юм амьдраад л байна. Түүнийхээ араас их буян хийдэг.
-Та энэ олон хүүхдүүдийг ганцаараа өсгөх амаргүй л байх даа?
-Би хүний ганц өргөмөл охин. Аав ээж минь хүүхэд гарахгүй болохоор намайг 3 сартай байхад минь холын хамаатнаасаа өргөж авсан гэсэн. Аав ээж минь үр хүүхэд гаргаагүй болохоор хүний үрийг их шүтэж амьдардаг байсан. Намайг анх төрөхөд ээж минь “Би чамайг өргөж аваад айлын ганц болгож олноос онцолж, түмнээс тусгаарласан. Үрийн буян гэж том юм байдаг юм. хүүхэд хүнстэйгээ ирдэг юм, хүнд хүн илүүднэ гэж байдаггүй юм, төрөөгүй хүүхдээ устгадаг тэр аборт гээч юмыг хэзээ ч хийлгэж болохгүй шүү” гэж захидаг байсан. Миний хүүхдүүдийг ч сайн харж өсгөлцсөн. Би ч тэр захиасыг яс биелүүлсэн. 10 хүүхэд төрүүлсэн. Жил орох бүрдээ нэг хүү төрүүлдэг байсан. Одоо 50 нас хүрлээ. Өнгөрсөн жил 49-ний жил ороход хүү төрүүлж чадаагүй ч хүү маань байгаль дэлхийн хишиг хүртэж надад том бэлэг барилаа. Ер нь хүмүүс жил орохоор болгоомжилдог ч надад лав муу юм болдоггүй харин ч их баяр баясгалан ирдэг. Би ганцаараа энэ хэдэн хүүхдээ яаж тэжээнэ, яаж өсгөнө гэж нэг ч удаа санаа зовж байгаагүй. Хүүхэд хараад өгөөч гэж хүн гуйж ч яваагүй. Хэдийгээр ганц бие өрх толгойлсон эмэгтэй ч хүн гуйж үзээгүй. Би залуудаа өөрөө морио уургалж, тэмээ малаа ч өөрөө унаж сургадаг байсан. Үрийн буян ирдэг л юм байна. Би бага хүүгээ 44-тэйдээ гаргасан.
-Алт оллоо гээд таны хүүхдийн зан ааш эвдэрч байна уу?
-Үгүй ээ эвдрээгүй. Урьд алт хайгаад ганцаараа бэдэрч явахад нь найз нөхөд гэж үзэгддэггүй байсан. Овоо алт олсноос хойш олон найз нөхөд гарч ирж хааяа үнэртүүлчихсэн явдаг. Тэгэхээр нь би жаахан дардаг юм. Ер нь манай хүүхдүүд их даруулгатай өссөн. Олон эрэгтэй хүүхдүүдийг их дарж, зодоон хийж байгаад л хүн болгосон. Одоо миний үгнээс хэдэн хүү маань гарахгүй. Алт оллоо гээд ааш зан нь хувираагүй. Олуулаа өссөн болохоор зовлон жаргал сайн мэднэ.
-Олон хүүхэд гаргаж ганцаараа өсгөсөн гэхэд оворгүй, толиотой харагдаж байна?
-Хэдэн хүүхдийнхээ төлөө амьдарсан, олсон бүх зүйлээ хүүхдүүддээ зориулдаг нүүрээ ч будаж үзээгүй өдий хүрсэн. Ганц ширхэг нүүрний тос ч авдаггүй байсан. Хонь гаргавал сүүлний тосыг нь түрхчихээд явдаг байлаа. Одоо хэдэн хүүхэд маань “ээж нүүрээ будаач” гэдэг л юм. Сураагүй болохоор будаж чаддаггүй юмаа.
-Ярилцсанд баярлалаа.
Ч.Алтанхуяг
-Намайг Лувсанпүрэвийн Баяраа гэдэг. Эгч нь 10 хүүхэд өсгөсөн ч нэгийг нь саяхан алдсан. 7 хүү, 2 охинтой. Одоо хоёр том нь авгай хүүхэд авч тусдаа гарч, 6-24 насны 7 хүүхэдтэйгээ цуг амьдарч байна даа. Хэдэн мал, хэдэн хүүхэдтэйгээ гайгүй л амьдарч байна.
-Саяхан танай хүү 200 саяар үнэлэгдэх алт олсон гэсэн. Энэ үнэн үү?
-Яахав, баян хангай газар лусын буянг хүү маань хангалттай хүртлээ. Манайх 2002 оны зуданд хамаг малаа алдсанаас хойш том хүү маань хэдэн дүү нараа тэжээх гэж шороонд явах болсон. Олох үе ч бий, олдохгүй үе ч бий. Гэхдээ баян хангай бидэнд буян хишгээ харамгүй хайрладаг юм. Энэ өвөл хүү маань өвөлжин алтанд явсан ч юу ч олоогүй. Гэсэн ч амьдрахын эрхэнд яваад л байсан. Харин цагаан сарын өмнөхөн хүү маань гэнэт “бурзайсан” даа. Хүү маань “Баян хангай харж үзэж ханш нээлээ, их алт оллоо” гэсээр гэнэт орж ирсэн. Улс амьтан миний хүүг 300 саяар үнэлэгдэх том алт олсон гэж шуугидаг. Чулуутайгаа л тийм байсан биз. Чулуунаас нь ялгаж салгаж авахад 96 сая төгрөг л болсон. Тэгээд ч пүн алт олбол цэн, цэн алт олбол лан, лан олбол 10 килограмм алт олсон гэж цуурдаг шүү дээ.
-Тэр мөнгөө яаж зарцуулсан бэ?
-Би баян хангайн хишгийг аль болох олон хүнтэй хувааж хэрэглэ гэж хүүдээ хэлсэн. Сумынхаа уяачдын холбоонд 1 сая төгрөг бөхийн холбоонд 500 мянган төгрөг өгсөн гэсэн. Өөртөө 2 машин 30 сая төгрөгөөр авсан, одоо нэг байшин барьж байгаа. Надад банкинд 1 сая төгрөгийн хадгаламж нээж өгсөн. Манайх “ХААН” банкнаас зээл авч 4 мотоцикль авсан. Тэр өрөө дарсан. Ер нь хүү маань олон хүний банкны өрийг дарж өгсөн дөө. Мөн сумынхаа эмнэлгийн эхчүүдийн асрах байрыг тохижуулж өгөхөөр болсон. Удахгүй хотоос тоног төхөөрөмж нь ирнэ. Би амьдралдаа хот орж үзээгүй. Хүү маань намайг анх удаа хот явуулж Да хүрээг үзлээ.
-Та нарыг байн байн бөөн алт олдог, сая таны удаах хүү бас их том алт олсон гэж байсан?
-Миний хүү сая нэг хөөрхөн юм олоод зарахад 10 сая төгрөг болсон. Хүү маань хот явж 9 сая төгрөгөөр нэг машин аваад л дуусах шив дээ.
-Та нар ингэж том алт олдгийн нууц нь юундаа байна вэ?
-Дааж явдаг ламын маань ач. Тэр л хүүхдүүдийг маань тэр зүг рүү яв, ийшээ тийшээ яв гэж зааж өгдөг. Тэр хүнийхээ ачаар л баян хангайнхаа хишгийг харамгүй хүртэж байна. Дараа нь алт олсон өгөөжтэй газар дээрээ дааж явдаг лам багшаа аваачиж ном уншуулдаг.
-Ер нь Бөмбөгөр сумынхан танай хүүхдийг хаашаа алтанд явах нь вэ гэж харуулдаад байж байдаг, хөдлөхөөр морьтой, мотоцикльтой дагаад давхичихдаг, таны хүү Холливудын од шиг байдаг гэж үнэн үү?
-Үнэн үнэн. Хашааны урдуур хойгуур машин, мотоцикльтой хөлхөлдөөд, наагуур цаагуур нь бултагнаж харуулдаад хүүг маань газар гишгүүлэхгүй юм. Манайх 2-3 металл хайгчтай, шороонд явахаар нь арав хориороо араас нь дагачихдаг. Жорлонд орсон ч дагана. Сүүлдээ хүү маань алтанд явахаас төвөгшөөгөөд алт ухаж олсон машинаараа айл нүүлгэдэг ажилтай болсон доо. Хүмүүс миний хүүг алт хайж шороо ухахыг аргал хоргол түүхтэй л адил гэж боддог юм шиг байгаа юм. Сая бага хүүгийнхээ алт олсон газар дааж явдаг лам багшаа дагуулан очиж аргадаж ном уншуулсан юм. Гэтэл лам багшаа дагуулж яваад 5 килограмм алт олоод ирж гэнэ гэж ярьсан байсан. Лам багш маань би хэдэн хүүхдийг чинь хоолонд хүргэж өгнө гэж амлаж алтанд явах зүг чигийг нь зааж өгдөг хүүхдүүд маань ч хоосонгүй л ирдэг. Эцсийн эцэст хэдэн хүүхдийн минь буян заяа түшиж, байгаль дэлхий өгөөж буянаа харамгүй хайрлаж байна даа.
-Их алт гэнэт олох гай барцад дагуулдаг гэдэг. Та нар ингэж их алт олсон болохоор болгоомжилдог уу?
-Лам багшдаа их даатгаж ном уншуулж сүсэлж амьдардаг. Нуулгүй хэлэхэд хэдэн жилийн өмнө 15 настай хүү маань алт хайж яваад шороонд дарагдаж нас барсан юм. Тэр хүүгийнхээ араас их гашуудаж өдөр шөнийг ялгахгүй хэдэн жил уйлсан. Тэгээд одоо үхсэнийхээ араас үхэх биш дээ, нэг юм амьдраад л байна. Түүнийхээ араас их буян хийдэг.
-Та энэ олон хүүхдүүдийг ганцаараа өсгөх амаргүй л байх даа?
-Би хүний ганц өргөмөл охин. Аав ээж минь хүүхэд гарахгүй болохоор намайг 3 сартай байхад минь холын хамаатнаасаа өргөж авсан гэсэн. Аав ээж минь үр хүүхэд гаргаагүй болохоор хүний үрийг их шүтэж амьдардаг байсан. Намайг анх төрөхөд ээж минь “Би чамайг өргөж аваад айлын ганц болгож олноос онцолж, түмнээс тусгаарласан. Үрийн буян гэж том юм байдаг юм. хүүхэд хүнстэйгээ ирдэг юм, хүнд хүн илүүднэ гэж байдаггүй юм, төрөөгүй хүүхдээ устгадаг тэр аборт гээч юмыг хэзээ ч хийлгэж болохгүй шүү” гэж захидаг байсан. Миний хүүхдүүдийг ч сайн харж өсгөлцсөн. Би ч тэр захиасыг яс биелүүлсэн. 10 хүүхэд төрүүлсэн. Жил орох бүрдээ нэг хүү төрүүлдэг байсан. Одоо 50 нас хүрлээ. Өнгөрсөн жил 49-ний жил ороход хүү төрүүлж чадаагүй ч хүү маань байгаль дэлхийн хишиг хүртэж надад том бэлэг барилаа. Ер нь хүмүүс жил орохоор болгоомжилдог ч надад лав муу юм болдоггүй харин ч их баяр баясгалан ирдэг. Би ганцаараа энэ хэдэн хүүхдээ яаж тэжээнэ, яаж өсгөнө гэж нэг ч удаа санаа зовж байгаагүй. Хүүхэд хараад өгөөч гэж хүн гуйж ч яваагүй. Хэдийгээр ганц бие өрх толгойлсон эмэгтэй ч хүн гуйж үзээгүй. Би залуудаа өөрөө морио уургалж, тэмээ малаа ч өөрөө унаж сургадаг байсан. Үрийн буян ирдэг л юм байна. Би бага хүүгээ 44-тэйдээ гаргасан.
-Алт оллоо гээд таны хүүхдийн зан ааш эвдэрч байна уу?
-Үгүй ээ эвдрээгүй. Урьд алт хайгаад ганцаараа бэдэрч явахад нь найз нөхөд гэж үзэгддэггүй байсан. Овоо алт олсноос хойш олон найз нөхөд гарч ирж хааяа үнэртүүлчихсэн явдаг. Тэгэхээр нь би жаахан дардаг юм. Ер нь манай хүүхдүүд их даруулгатай өссөн. Олон эрэгтэй хүүхдүүдийг их дарж, зодоон хийж байгаад л хүн болгосон. Одоо миний үгнээс хэдэн хүү маань гарахгүй. Алт оллоо гээд ааш зан нь хувираагүй. Олуулаа өссөн болохоор зовлон жаргал сайн мэднэ.
-Олон хүүхэд гаргаж ганцаараа өсгөсөн гэхэд оворгүй, толиотой харагдаж байна?
-Хэдэн хүүхдийнхээ төлөө амьдарсан, олсон бүх зүйлээ хүүхдүүддээ зориулдаг нүүрээ ч будаж үзээгүй өдий хүрсэн. Ганц ширхэг нүүрний тос ч авдаггүй байсан. Хонь гаргавал сүүлний тосыг нь түрхчихээд явдаг байлаа. Одоо хэдэн хүүхэд маань “ээж нүүрээ будаач” гэдэг л юм. Сураагүй болохоор будаж чаддаггүй юмаа.
-Ярилцсанд баярлалаа.
Ч.Алтанхуяг
Subscribe to:
Posts (Atom)
Ерөнхийлөгчийн шинэхэн зөвлөх Ч.Сосормаа: Гол нь иргэдээ сонсдог байх хэрэгтэй юм байна
http://www.shuud.mn/index.php?option=news&task=view&id=1287 Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Хүний эрх, иргэний оролцооны бодлогын зөвлөх...
-
Монгол орон хүн үүссэн өлгий нутгийн нэг хэмээн тооцогддог билээ. Улаангомын сав газар бол эртний их түүхтэй, соёл иргэншлийн өлгий болсон н...
-
Монгол улсын дархан аварга Хорлоогийн Баянмөнх 1962 онд аймгийн начин, 1963 онд Монгол улсын начин болон заан, 1966 онд Монгол улсын арслан,...
